Stel je voor…

Je bent marketeer bij een vooruitstrevende voedingsproducent. De nieuwe plantaardige lijn met producten als “vegan melk” en “veggie steak”, en het non-alcoholische assortiment met dranken als “0% rum”, staat klaar voor lancering.

Je koos bewust voor benamingen die consumenten kennen. Zo begrijpen klanten meteen hoe ze de producten kunnen gebruiken. Je schrikt, want kort voor de lancering krijg je van Legal de volgende vraag: “Mogen we deze producten eigenlijk wel zo noemen?”

Even verduidelijken.

De Food Information to Consumers ('FIC’) -verordening (Verordening (EU) nr. 1169/2011) bepaalt welke informatie consumenten over voeding moeten krijgen. De benaming van een voedingsmiddel is verplichte voedingsinformatie op de verpakking of het etiket.

De verordening werkt met een cascade voor de naamkeuze. In de eerste plaats gebruik je de wettelijke benaming. Is die er niet, dan gebruik je de gebruikelijke benaming. Ontbreekt ook die, dan kies je een beschrijvende benaming.

• Wettelijke benaming: een specifieke benaming die in de Europese of nationale regelgeving wordt voorgeschreven voor een product (bijvoorbeeld “melk” of “gin”);
• Gebruikelijke benaming: een benaming voor een product die, zonder dat verdere uitleg nodig is, algemeen wordt aanvaard door consumenten (bijvoorbeeld “vissticks” of “pesto”);
• Beschrijvende benaming: een benaming die een beschrijving van het product geeft en consumenten toelaat de aard daarvan te kennen (bijvoorbeeld “drank op basis van gefermenteerde thee met suiker” voor kombucha).

De benaming mag de consument niet misleiden.

Het Hof van Justitie van de EU heeft de regels over productbenamingen voor voedingsmiddelen al meermaals verduidelijkt. Het sprak zich uit over zuivel- en vleesbenamingen voor plantaardige producten en over drankbenamingen voor alcoholvrije producten:

• In het arrest TofuTown.com verduidelijkte het Hof dat benamingen zoals “melk”, “boter” en “kaas” voorbehouden zijn aan producten van dierlijke oorsprong. Zuiver plantaardige producten mogen die benamingen dus niet dragen, ook niet als je hun plantaardige aard expliciet vermeldt, zoals bij “sojamelk” of “tofuboter”.
• In dezelfde lijn oordeelde het Hof dat ook bepaalde benamingen voor gedistilleerde dranken beschermd zijn. In het arrest Virgin Gin Alkoholfrei besliste het Hof dat je de benaming “gin” alleen mag gebruiken voor producten die voldoen aan de wettelijke vereisten. Voor alcoholvrije dranken mag dat dus niet.
• Voor vleesbenamingen ligt dat anders. In het arrest Protéines France e.a. oordeelde het Hof dat verschillende vleesbenamingen op EU-niveau in beginsel niet zijn geharmoniseerd. Lidstaten kunnen wel zelf bepalen dat bepaalde benamingen voorbehouden blijven voor vleesproducten. Doen zij dat niet, dan kan je aanduidingen zoals “burger” en “worst” in principe ook gebruiken voor plantaardige producten. Maar ook dan geldt: de consument mag niet worden misleid.

Recent bereikten de Raad en het Europees Parlement een voorlopig akkoord over de hervorming van de GMO-verordening (Verordening (EU) nr. 1308/2013). Volgens dat akkoord zouden bepaalde vleesbenamingen, zoals “runds”, “kalfs”, “varken”, “kip”, “kalkoen”, “kotelet” en “ham”, voortaan alleen nog mogen worden gebruikt voor producten die echt vlees bevatten. De mogelijkheid om deze benamingen te gebruiken voor plantaardige producten zou dan wegvallen.

Termen zoals “vegan melk” en “0% rum” pas je dus best aan. Wees ook voorzichtig in de presentatie en reclame: ook daar mag je de consument niet misleiden. Diezelfde voorzichtigheid geldt wanneer je vleesbenamingen gebruikt voor plantaardige producten.

Concreet.

• Controleer of de benaming wettelijk is beschermd: is dat zo, dan mag je ze alleen gebruiken als je product aan de wettelijke omschrijving voldoet. Is dat niet het geval, gebruik die benaming dan niet, ook niet in reclame.
• Ga na welke indruk de consument krijgt: hoe ziet de verpakking eruit? Welke omschrijving geef je aan het product? Zorg dat de voorstelling van het product niet misleidt, bijvoorbeeld door op de verpakking van plantaardige producten dieren af te beelden.
• Beperk risico’s: raadpleeg bij twijfel je legal- of complianceteam. Voorkomen is beter dan genezen.

Meer weten?

• De FIC-verordening vind je hier.
• De GMO-verordening vind je hier.
• Het persbericht over het voorlopig akkoord over een sterkere onderhandelingspositie voor de landbouwers vind je hier.
• Het arrest van het Hof van Justitie van 14 juni 2017 in de zaak TofuTown.com vind je hier.
• Het arrest van het Hof van Justitie van 4 oktober 2024 in de zaak Protéines France e.a. vind je hier.
• Het arrest van het Hof van Justitie van 13 november 2025 in de zaak Virgin Gin Alkoholfrei vind je hier.